Những tổn thương do nấm gây ra trên thấu kính:
-Nấm làm giảm chất lượng của các thấu kính một cách đáng kể, thứ nhất: thấu kính bị phủ một lớp mờ mốc mất tính trong suốt, thứ hai là các sợi nấm phân tán ánh sáng làm cho ảnh mất sắc nét;
-Dù cho nấm đã mọc được trên mặt thấu kính, rễ của nó thường chưa bám chặt vào bề mặt của thấu kính và có thể lau đi được, may ra thì chất lượng của kính có thể cứu vãn được. Không may thì rể nấm để lại những vết ăn mòn độ trong suốt của kính không cứu vãn được nữa, sự việc đó xảy ra như thế nào? Đó là khi có các sợi nấm bám vào bề mặt thấu kính, để lâu hơi nước sẽ tích tụ lại tại đó, hơi nước sẽ hòa tan với một axit hữu cơ do nấm tiết ra và ăn mòn mặt bóng của thấu kính;
-Như vậy là một cơ chế sinh học phức tạp kết hợp với một phản ứng hóa học đã xảy ra trên bề mặt của thấu kính;
-Một khi sự việc đó đã xảy ra thì chỉ còn một giải pháp là thay bỏ cái thấu kính đó bằng một cái mới.
Bảo vệ chống nấm trong điều kiện tự nhiên:
a) Những điều kiện tạo sự bảo vệ tự nhiên chống nấm:
-Một môi trường khô độ ẩm thấp.
-Nhiệt độ đủ thấp.
-Một bề mặt không có chất dinh dưỡng.
-Một nơi thông thoáng gió.
-Thỉnh thoảng được phơi nắng.
-Cách chống nấm mốc có hiệu quả tốt nhất là những điều 1, 2 và 3 trên, những điều 3, 4 và 5 có thể là điều bổ xung khi cần chống triệt để hơn.
-Tuy nhiên trong hoàn cảnh thông thường ta không có phương tiện kiểm tra những thông số thời tiết 1 và 2, đồ thị sau đây cho ta thấy khoảng thời gian thuận lợi nhất trong năm, cho nấm phát triển của một số địa danh lấy làm thí dụ. Để biết được thời gian cần chú ý chống nấm mốc của mổi nơi có thể xin biểu đồ diển biến độ ẩm và nhiệt độ trong một năm của nơi đó ở các cơ quan khí tượng, các cơ quan đó sẳn sàng cung cấp.
-Điều kiện tối ưu thay đổi tùy theo vùng khí hậu.
-Ở vùng Á đông lắm nắng, nhiều mưa, không thể ngăn cản nấm mốc phát triển được, trừ phi đặt kính hiển vi trong phòng vô khuẩn. Trái lại ở châu Âu và Bắc Mỹ là những nơi mà nấm mốc khó phát triển vì ở đó độ ẩm suốt mùa hè thấp trong khi đó nhiệt độ thì cao và suốt mùa đông có độ ẩm cao thì nhiệt độ lại thấp.
-Hãng kính hiển vi có tác phong thường hỏi người sử dụng và được biết họ thao tác và cất giữ những kính hiển vi đã được tẩy rữa và lau chùi sạch trong buồng có máy điều hòa không khí. Nhưng cách đó rất tốn kém mà cũng không làm cho nấm hoàn toàn không không mọc được, những bào tử nấm có tiềm năng chịu đựng cao đến mức chúng có thể nẩy mầm và tung ra những sợi nấm ngay được một khi có độ ẩm và nhiệt độ thích hợp, kể cả khi ở đó không có chất dinh dưỡng nó giống như những hạt đậu nảy mầm, bào tử nấm sử dụng những chất dự trữ sẵn có bên trong chúng.
Biện pháp chống nấm trên kính hiển vi:
-Nấm mốc là tác nhân chủ yếu phá hoại hệ thần kinh và lăng kính của kính hiển vi, cho nên đã từ lâu hãng kính hiển viđã dầy công nghiên cứu và đã thử nghiệm qua nhiều phương án chống nấm như :
+ Chống nấm bằng cách trộn chất diệt nấm vào các chất dẻo.
+ Bằng cách phủ lớp diệt nấm lên các thấu kính.
+ Diệt nấm bằng nhiệt, bằng tia bức xạ, bằng khói.
+ Bằng cách tạo ra môi trường kháng nấm xung quanh kính hiển vi.
-Tuy có tác dụng nhưng mỗi phương án trên đều có những nhược điểm khi đưa vào thực tiển như: việc ứng dụng phiền phức, có hạn chế tính trong suốt của thấu kính, có tác dụng trong một khoảng thời gian không lâu dài và chi phí quá cao.v.v…
-Sau nhiều cố gắng vượt qua trở ngại, Hãng kính hiển vi đã tìm được một giải pháp hoàn bị hơn là dùng một thuốc chống nấm. Hòa chất này trong môi trường bình thường ở trạng thái rắn nhưng có tính trực tiếp thăng hoa thành thể hơi rất độc hại đối với nấm mà lại không độc đối với người, không ăn mòn các kết cấu của kính hiển vi và không ngưng động trên bề mặt các lăng, thấu kính và không ảnh hưởng đến độ trong suốt của chúng;
-Đặt thuốc này bên trong kính hiển vi nó sẽ thăng hoa từ từ và liên tục cho đến khi hết và tạo ra môi trường bên trong kính luôn bão hòa hơi thuốc làm cho nấm bị tiêu diệt hoàn toàn. Thuốc được đóng thành những viên nén, bên ngoài viên thuốc lại được bọc một lớp bán thẩm có tác dụng điều tiết nhịp độ thăng hoa để kéo dài tác dụng của thuốc được tới từ 3 – 5 năm mới phải đặt thêm thuốc.
-Nhưng bên trong kính hiển vi không phải là môi trường kín vì có những khớp nối và những khu trượt nên kỹ thuật chế tạo đã chú ý giảm đến mức thấp nhất các kẽ hở như rãnh trượt của ống quan sát 2 thị kính cần thiết hiệu chỉnh khoảng cách đồng tử cho thích hợp với người dùng, được lắp thật khít để tránh sự thất thoát của thuốc chống nấm và sự xâm nhập của hơi nước bên ngoài có thể làm cho kính bị mờ mổi khi nhiệt độ hạ thấp đột ngột vì có hiện tượng sương đọng trên các mặt trong của thấu kính.
-Đối với các vật kính và thị kính bên trong có nhiều tầng thấu kính thì khung gắn các thấu kínhđó cũng được tẩm thuốc chống nấm cùng loại để bên trong chúng cũng là những không gian không có nấm. Còn các mặt thấu kính bên ngoài của chúng phơi ra không khí thí phải phòng chống theo điều kiện tự nhiên như đã trình bày ở phần 6 ở trên.
Làm thế nào để bảo trì kính hiển vi tối ưu nhất?
1.Giữ KHV trên một vật dụng cố định, phẳng vào bất cứ lúc nào cũng vậy. Điều này sẽ ngăn cho KHV khỏi chuyển dịch gây ra các vở gãy hoặc lỏng sút kính;
2.Lựa chọn vị trí đặt KHV của chúng ta vào một nơi khô và mát. Điều này sẽ ngăn sựu phát triển và hình thành nấm (mold), nấm mốc sương (mildew) hoặc nấm chung (fungus) cũng như tránh sự hoen rỉ và vỡ;
3.Bao KHV bằng khăn plastic bất cứ khi nào không sử dụng. Điều này tránh bụi bẩn vào các thấu kính, ống kính. Bao bọc bằng plastic có thể mua bất cứ nơi nào có bán KHV và nhiều KHV cũng có thể bao như thế;
4.Kiểm tra bụi bẩn trên các thấu kính thường kỳ. Nếu bạn nhìn thấy bất kỳ bụi kính, hãy dùng bàn chải chuyên dụng (camelhair art brush) lau nhẹ nó đi;
5.Mua các dung dịch lau tháu kính và giấy lau chuyên dụng và các dung dịch loại bỏ dầu dính trên các thấu kính hiển vi đã sẵn bị;
6.Cất KHV trong một thời gian dài bằng cách đặt chúng trong một túi bằng plastic lớn, có khóa kéo. Có thể ném vào đó vài gói hút ẩm silica gel trước khi khóa miệng túi plastic. Điều này sẽ giữ chúng cách ly với không khí bên ngoài và ngăn cản cho nấm hình thành;
7.Giữ các bộ phận kim loại của kính bằng dầu nhờn hoặc mỡ silicone. Điều này nên làm ít nhất 2 lần mỗi năm.
Lời khuyên và một số cảnh báo
1.Nếu bạn nhìn vào một tiêu bản bệnh phẩm thông qua thị kính trên KHV và nhìn thấy một hình ảnh nhòe, mờ không rõ nét, cố gắng tập trung /tụ vào (focus) thấu kính, nếu vết mờ vẫn còn tồn tại, chúng ta có thể lấy dầu lau trên bề mặt thấu kính cho sạch;
2.Khi chọn một vị trí để kính của chúng ta sử dụng hàng ngày, hãy chọn một nơi an toàn cho KHV của bạn là xa nguồn nước. Bạn không muốn kính của bạn bị bắn tung tóe nước chứ;
3.Không bao giờ dùng một bóng đền mà có công suất điện năng cao hơn nhà sản xuất yêu cầu cho KHV của chúng ta. Vì điều đó sẽ làm hỏng các phần chi tiết tinh chính xác bên trong của kính;
4.Không nên dùng loại dầu gì mà không có tên trong danh mục dầu chuyên dụng cho KHV để lau chùi các thấu KHV vì có thể gây ra các vết xước cho thấu kính, thậm chí ngay cả khi dùng một giấy lau thấu kính để làm sạch mà thôi.
Làm thế nào để lau sạch các slide của kính hiển vi
Khi bạn xem xong các mẫu bệnh phẩm dưới KHV, bạn phải lau sạch các slide đó. Các slide dùng soi KHV làm bằng loại thủy tính có lớp phủ đặc biệt thiết kế để có thể tái sử dụng. Do đó, nên rửa, lau sạch một cách nhanh chóng và thích hợp sẽ giúp bảo dưỡng các slide để sau này nhìn các vật thể vi sinh vật rõ ràng, chính xác. Một số hướng dẫn sau đây giúp bạn thực hành tốt hơn:
1.Nghĩ về những cái gì bạn sẽ cần: đĩa xà phòng dạng dung dịch, nước rửa, khăn giấy, cồn chuyên dụng để rửa (optional), hộp đựng có bao plastic có nắp và ống dẫn lưu;
2.nhỏ một giọt dung dịch rửa vào trên bề mặt của các slide;
3.Chà sát xà phòng lên trên toàn bộ bề mặt (cả 2 bề mặt) của slide bằng ngón tay. Da của ngón tay sẽ không cào xướt lớp vỏ bọc bên ngoài của slide kính nhưng một khăn giấy hoặc miếng bọt biển thì có thể;
4.Rửa mạnh dưới vòi nước đang chảy âm ấm (lukewarm running water) trong khi chúng ta vẫn tiếp tục cọ rửa bề mặt bằng ngón tay cho đến khi slide kêu lên tiếng “cót két” là sạch;
5.Vỗ nhẹ slide cho khô giữa 2 khăn giấy lau. Không nên cọ sát slide vào giấy vì có thể gây trày slide.
Lời khuyên và một số cảnh báo
·Cách tốt nhất để giữ sạch các slides và ngăn ngừa bụi bẩn và các chất gây nhiễm khác là để chúng vào trong hộp plastic sạch và phun cồn đủ lấp phủ bề mặt slide. Khóa hộp lại cho đến khi bạn dùng trở lại;
·Rửa sạch các slide bằng chất rửa thích hợp. Nếu bạn nhìn thấy các chất liệu gen học, kim loại hoặc các hợp chất phức hợp khác hãy xin tư vấn với các protocol của các la bô đối với các chất liệu thích hợp và quy trình dùng để lau các slide. Một số chất liệu phải được ủ ấm, hòa tan và loại bỏ.
Làm thế nào sửa soạn cho một slide
1.Một trong những phần cơ bản nhất làm việc với kính hiển vi là chuẩn chị lam bệnh phẩm. Các slide chứa bệnh phẩm sẽ được xem kiểm tra. Để nhìn thấy các bệnh phẩm một cách rõ ràng và quan sát nó trong một thời gian dài thì chúng ta cần phải biết chuẩn bị lam cho thích hợp;
2.Phải chắc chắn slide của bạn không phủ thuốc gì, làm sạch và không dính bụi bẩn;
3.Đặt slide lên một nơi phẳng, sạch, khô ráo;
4.Sử dụng bình nhỏ giọt, nhỏ vài giọt dung dịch lên phần chứa bệnh phẩm;
5.Nhỏ một giọt dung dịch lên vùng trung tâm của slide;
6.Không được đè mạnh lên phần slide hoặc góc slide;
7.Khi muốn xem lại, đặt slide lại nhẹ nhàng trên KHV và xem lại các bệnh phẩm.
Nhận xét
Đăng nhận xét